TR Dizin Nedir? Ulusal Dergide Yayın Rehberi

Türkiye’de akademik kariyerinize yeni başlıyorsanız, ilk yayınlarınız için en sık duyacağınız kavramlardan biri TR Dizin’dir. Lisansüstü öğrencilerin mezuniyet şartlarında, akademik yükseltme ölçütlerinde ve doçentlik başvurularında TR Dizin’de taranan dergilerdeki yayınlar önemli bir yer tutar.

Bu rehberde TR Dizin’in ne olduğunu, bir derginin TR Dizin’de olup olmadığını nasıl kontrol edeceğinizi, dizinin dergilerden beklediği temel ölçütleri ve TR Dizin’deki bir dergiye makale gönderirken nelere dikkat etmeniz gerektiğini anlatıyoruz.

TR Dizin Nedir?

TR Dizin, TÜBİTAK ULAKBİM tarafından yürütülen ulusal bir bilimsel dizindir. Türkiye’de yayımlanan hakemli dergileri belirli kalite ölçütlerine göre değerlendirir ve bu ölçütleri karşılayan dergileri dizine alır. Dizin; fen, mühendislik, sağlık, sosyal ve beşerî bilimler alanlarındaki dergileri kapsar.

Web of Science veya Scopus gibi uluslararası atıf dizinlerinin yerine geçmez. Ancak Türkiye’deki akademik değerlendirmelerde kabul gören temel ulusal dizindir. Dizinin dergi listesi düzenli olarak güncellenir ve dizine her hafta yeni makaleler eklenir.

TR Dizin ile DergiPark Aynı Şey mi?

Bu, en sık karıştırılan konudur. DergiPark, TÜBİTAK ULAKBİM’in dergilere sunduğu bir yayın yönetim ve barındırma platformudur. Bir derginin DergiPark’ta yer alması, TR Dizin’de tarandığı anlamına gelmez. DergiPark’taki dergilerin yalnızca bir kısmı Dizin ölçütlerini karşılayıp dizine alınmıştır.

Bir Dergi Dizin’de mi? Nasıl Kontrol Edilir?

1. Dizin’in resmî arama sayfasına (search.trdizin.gov.tr) gidin.
2. Derginin tam adını arayın. Bulamazsanız ISSN veya e-ISSN numarasıyla tekrar deneyin.
3. Derginin hangi yıllar için dizinde yer aldığını kontrol edin. Makalenizin yayımlanacağı yılın kapsam içinde olması önemlidir.
4. Derginin web sitesindeki “TR Dizin’de taranmaktadır” ifadesine değil, doğrudan TR Dizin’in kayıtlarına güvenin.

Dergiler dizinde süresiz kalmaz. Ölçütleri karşılamayan dergiler dizinden çıkarılabilir. Bu nedenle gönderim yapmadan önce ve yayın tarihinde derginin durumunu yeniden kontrol edin.

TR Dizin Dergilerden Neler Bekler?

Dizinin dergiler için belirlediği ölçütleri bilmek, bir derginin kalitesini değerlendirmenize de yardımcı olur. Temel beklentilerden bazıları şunlardır:

• Düzenli yayın: Sağlık bilimleri, diş hekimliği ve eczacılıkta yılda en az üç; mühendislik, temel bilimler ve veteriner hekimlikte en az iki; sosyal ve beşerî bilimlerde en az bir sayı.
• Hakem süreci: Her makalenin en az iki hakem tarafından değerlendirilmesi ve hakemlerin mümkün olduğunca farklı kurumlardan seçilmesi.
• Kurumsal çeşitlilik: Editör kurulu üyelerinin en az üçte birinin farklı kurumlardan olması ve yazar çeşitliliğine önem verilmesi.
• Araştırma makalesi oranı: Bir yılda yayımlanan bilimsel makalelerin en az yarısının araştırma makalesi olması.
• Yayın etiği: COPE ve ICMJE ilkelerine uyum ve yazarlar, hakemler ve editörler için ayrı etik yönergeler.

Etik Kurul Onayı: Yazarların En Sık Atladığı Konu

Dizin, etik kurul onayı gerektiren araştırmalarda bu onayın makalede açıkça belirtilmesini bekler. Bu nedenl Dizin’deki dergilerin çoğu şu bilgileri ister:

• Etik kurulun adı
• Onay tarihi
• Karar veya sayı numarası

Bu bilgiler genellikle yöntem bölümünde ve makalenin ilk ya da son sayfasında yer almalıdır. Anket, görüşme veya deney içeren bir çalışmada etik kurul onayı almadıysanız makaleniz dergi tarafından değerlendirmeye alınmayabilir. Veri toplamaya başlamadan önce etik kurul başvurunuzu yapın.

TR Dizin’deki Bir Dergiye Makale Gönderirken

1. Derginin kapsamını okuyun: Son sayılarda yayımlanan makalelere bakarak çalışmanızın dergiye uygun olup olmadığını değerlendirin.
2. Yazım kurallarına uyun: Şablon, kelime sınırı, atıf stili ve özet uzunluğu dergiden dergiye değişir.
3. İngilizce özet ve başlık hazırlayın: Türkçe yayın yapan dergilerin çoğu İngilizce başlık, özet ve anahtar kelime ister. Bazı dergiler genişletilmiş İngilizce özet de talep eder.
4. Benzerlik raporunu önceden kontrol edin: Birçok dergi gönderimle birlikte benzerlik raporu ister.
5. Süreç sürelerini öğrenin: Hakem süreçleri dergiden dergiye değişir. Mezuniyet veya başvuru tarihiniz varsa buna göre plan yapın.

Tezden Makaleye: Pratik Bir Yol Haritası

Yüksek lisans veya doktora tezinizden Dizin’deki bir dergiye makale çıkarmak istiyorsanız şu adımları izleyebilirsiniz:

1. Tezinizin en özgün bulgusunu seçin. Bir makale, tezin tamamını değil, tek bir araştırma sorusunu anlatmalıdır.
2. Literatür taramasını kısaltın ve yalnızca bu soruyla ilgili çalışmalara odaklanın.
3. Yöntem bölümünü derginin kelime sınırına göre yoğunlaştırın, ancak etik kurul bilgilerini koruyun.
4. Makaleyi danışmanınızla birlikte gözden geçirin ve yazarlık sırasını önceden netleştirin.
5. Tezin ulusal tez merkezinde yayımlanmış olduğunu editöre mektupta belirtin.

Sık Sorulan Sorular

Dizin’de Q1 veya Q2 gibi bir sınıflandırma var mı?

Hayır. Dizin, Web of Science’taki gibi çeyrek dilim (Q1–Q4) sınıflandırması kullanmaz. Bir dergi ya dizinde taranır ya da taranmaz.

Lisansüstü mezuniyet şartları Dizin yayını ister mi?

Bu, enstitüden enstitüye değişir. Bazı enstitüler doktora mezuniyeti için Dizin veya uluslararası dizinlerde taranan dergilerde yayın şartı arar. Kendi enstitünüzün lisansüstü eğitim yönetmeliğini kontrol edin.

Dizin’deki her yayın doçentlikte puan alır mı?

Doçentlik ve akademik yükseltme ölçütleri dönem dönem güncellenir. Puanlamanın nasıl yapıldığını ÜAK’ın ve kurumunuzun güncel ölçütlerinden kontrol edin.

Eduvita UK ile Ulusal ve Uluslararası Yayın Sürecinizi Planlayın

Eduvita UK olarak tezinizden makale üretme sürecinde hedef dergi seçiminden yazım kurallarına uyuma, İngilizce özet düzenlemesinden editöre mektuba kadar destek sunuyoruz. Hem TR Dizin’deki hem de uluslararası dergilere yönelik yayın planınızı oluşturmak için uzman ekibimizle ücretsiz bir ön görüşme planlayabilirsiniz.