Q1, Q2, Q3 ve Q4 Dergi Ne Demek?

Akademik yayın yapmak isteyen araştırmacıların en sık karşılaştığı terimlerden bazıları Q1, Q2, Q3 ve Q4 ifadeleridir.

Özellikle yüksek lisans, doktora ve akademik kariyer sürecinde olan araştırmacılar şu soruları sıkça sorar:

Q1 dergi ne demek?

Q2 dergide yayın yapmak iyi midir?

Scopus Q1 ile Web of Science Q1 aynı şey midir?

Makale için hangi quartile dergi seçilmelidir?

Kısaca ifade etmek gerekirse Q1, Q2, Q3 ve Q4; akademik dergilerin kendi bilimsel kategorileri içerisindeki göreli sıralamalarını gösteren dört gruptur.

“Q” harfi İngilizce quartile, yani çeyreklik dilim kelimesinden gelir.

Ancak bu sistemi yalnızca “Q1 en iyi, Q4 en kötü” şeklinde değerlendirmek doğru değildir. Çünkü bir derginin quartile değeri; kullanılan veri tabanına, metriğe, bilimsel kategoriye ve yıla göre değişebilir.

Quartile Nedir?

Quartile sistemi, aynı akademik kategori içerisinde yer alan dergileri göreli performanslarına göre dört gruba ayırır.

Genel mantık şöyledir:

• Q1: Alanındaki dergilerin üst yaklaşık %25’lik bölümü
• Q2: Yaklaşık %25-%50 aralığı
• Q3: Yaklaşık %50-%75 aralığı
• Q4: Son yaklaşık %25’lik bölüm

Örneğin belirli bir akademik kategoride 100 dergi bulunduğunu düşünelim.

Kabaca:

• İlk 25 dergi Q1,
• 26-50 arasındaki dergiler Q2,
• 51-75 arasındaki dergiler Q3,
• 76-100 arasındaki dergiler Q4

olarak değerlendirilebilir.

Gerçek sistemlerde eşit puanlar, kategori yapıları ve kullanılan metrikler nedeniyle bu dağılım her zaman matematiksel olarak tam 25’er dergi şeklinde gerçekleşmez.

Q1 Dergi Nedir?

Q1 dergi, kendi akademik kategorisindeki en üst çeyrekte yer alan dergidir.

Q1 dergiler genellikle:

• yüksek görünürlüğe,
• güçlü atıf performansına,
• uluslararası okuyucu kitlesine,
• yoğun başvuru hacmine,
• daha seçici editoryal süreçlere

sahip olabilir.

Ancak bir derginin Q1 olması, o derginin sizin makaleniz için otomatik olarak en doğru hedef olduğu anlamına gelmez.

Örneğin araştırmanız eğitim teknolojileri üzerineyse, oldukça prestijli ancak konunuzla sınırlı ilişkisi bulunan genel bir Q1 eğitim dergisi yerine, doğrudan eğitim teknolojilerine odaklanan güçlü bir Q2 dergi çok daha uygun olabilir.

Bu noktada en önemli kavramlardan biri journal fit, yani makale ile derginin kapsamı arasındaki uyumdur.

Q2 Dergi Nedir?

Q2, ilgili bilimsel kategorinin ikinci çeyreğinde bulunan dergileri ifade eder.

Q2 dergiler de akademik açıdan güçlü ve saygın yayın organları olabilir.

Özellikle uluslararası yayın yapmayı hedefleyen araştırmacılar için Q2 dergiler oldukça değerli seçeneklerdir.

Bir Q2 derginin:

• makalenizin konusuna daha iyi uyması,
• doğru okuyucu kitlesine ulaşması,
• daha spesifik bir uzmanlık alanına odaklanması

mümkündür.

Bu nedenle yalnızca Q1 hedeflemek her zaman en iyi yayın stratejisi değildir.

Q3 Dergi Nedir?

Q3 dergi, kendi kategorisindeki üçüncü çeyrekte yer alan akademik dergidir.

Q3 olması bir derginin akademik açıdan değersiz olduğu anlamına gelmez.

Özellikle:

• çok spesifik araştırma alanlarında,
• yeni gelişen disiplinlerde,
• bölgesel araştırmalarda,
• sınırlı sayıda derginin bulunduğu alanlarda

Q3 dergiler son derece uygun yayın hedefleri olabilir.

Araştırmacının temel amacı yalnızca mümkün olan en yüksek quartile değerine ulaşmak değil, çalışmasını doğru bilimsel topluluğa ulaştırmak olmalıdır.

Q4 Dergi Nedir?

Q4, ilgili bilimsel kategorinin son çeyreğinde bulunan dergileri ifade eder.

Q4 dergiler daha düşük atıf metriklerine sahip olabilir.

Ancak burada önemli bir yanlış anlamayı düzeltmek gerekir:

Q4 dergi demek sahte veya güvenilir olmayan dergi demek değildir.

Bir Q4 dergi:

• hakemli olabilir,
• tanınmış bir yayınevine ait olabilir,
• Scopus veya Web of Science içerisinde indekslenebilir,
• uluslararası akademik etik standartlarına uyabilir.

Dolayısıyla:

Q4 = predatory journal

şeklinde bir denklem kurmak doğru değildir.

Q1, Q2, Q3 ve Q4 Nasıl Belirleniyor?

Quartile değeri temel olarak derginin kendi bilimsel kategorisindeki konumuna göre belirlenir.

Ancak burada hangi sistemin kullanıldığı önemlidir.

Akademik yayın dünyasında en sık karşılaşacağınız sistemler arasında:

• Journal Citation Reports,
• Web of Science,
• Scopus,
• CiteScore,
• SJR

yer alır.

Journal Citation Reports Nedir?

Journal Citation Reports (JCR), Clarivate tarafından sunulan akademik dergi değerlendirme sistemidir.

2026 Journal Citation Reports, 2025 yılı verilerini temel alan güncel metrikleri içermektedir.

JCR içerisinde dergiler:

• Journal Impact Factor,
• Journal Citation Indicator,
• kategori sıralaması,
• quartile değeri

gibi göstergeler üzerinden değerlendirilebilir.

Bir dergi birden fazla akademik kategoride yer alabilir.

Bu nedenle aynı dergi:

Education & Educational Research kategorisinde Q1

iken,

başka bir kategoride:

Q2

olabilir.

Bu yüzden yalnızca:

“Bu dergi Q kaç?”

diye sormak yeterli değildir.

Daha doğru soru şudur:

“Bu dergi hangi veri tabanında, hangi kategoride ve hangi yıl için Q kaç?”

Scopus Q1 Ne Demek?

Scopus tarafında dergi değerlendirilirken özellikle:

• CiteScore,
• CiteScore Percentile,
• SJR,
• SNIP

gibi göstergeler kullanılır.

Elsevier, CiteScore’u akademik kaynakların atıf etkisini ölçmek için kullanılan dergi düzeyindeki metriklerden biri olarak tanımlar.

CiteScore hesaplaması dört yıllık bir pencere kullanır.

Örneğin bir CiteScore değeri hesaplanırken belirli bir dört yıllık dönemde yayımlanan belgelerin aldığı atıflar ile aynı dönemde yayımlanan ilgili belge sayısı dikkate alınır.

Scopus tarafındaki quartile değerlendirmelerinde de derginin kendi alanındaki göreli konumu önemlidir.

Scopus Q1 ile Web of Science Q1 Aynı mı?

Hayır.

Bir dergi Scopus içerisinde Q1 iken JCR tarafında Q2 olabilir.

Bunun birkaç nedeni vardır:

• veri tabanlarının kapsamı farklı olabilir,
• kategori sınıflandırmaları farklı olabilir,
• kullanılan metrikler farklı olabilir,
• indekslenen dergilerin sayısı değişebilir.

Bu nedenle akademik yükseltme, teşvik veya başvuru dosyası hazırlıyorsanız kurumunuzun hangi veri tabanını ve hangi quartile değerini kabul ettiğini mutlaka kontrol etmelisiniz.

SJR Nedir?

SJR, yani SCImago Journal Rank, akademik dergilerin bilimsel etkisini değerlendirmeye yönelik göstergelerden biridir.

SJR sisteminde tüm atıfların aynı ağırlığa sahip olduğu varsayılmaz.

Bir derginin aldığı atfın geldiği kaynağın prestiji de hesaba katılır.

SCImago platformunda araştırmacılar genellikle:

• SJR değeri,
• konu alanı,
• quartile,
• yıllara göre performans

gibi bilgileri kontrol eder.

Ancak SCImago üzerindeki Q değeri ile JCR quartile değeri aynı sistem değildir.

CiteScore Nedir?

CiteScore, Scopus verilerine dayalı bir dergi metriğidir.

Bir derginin belirli bir zaman aralığındaki yayınları ile bu yayınlara gelen atıflar arasındaki ilişkiyi ölçer.

Ancak akademik dergi seçerken CiteScore tek başına kullanılmamalıdır.

Daha sağlıklı değerlendirme için:

• CiteScore,
• CiteScore Percentile,
• SJR,
• SNIP,
• scope,
• indeks durumu,
• yayın politikası

birlikte incelenmelidir.

Elsevier da araştırma metriklerinin nitel değerlendirmelerle birlikte kullanılmasını önerir.

Impact Factor ile Q1 Aynı Şey mi?

Hayır.

Bu iki kavram sıklıkla karıştırılır.

Journal Impact Factor, sayısal bir metriktir.

Q1-Q4 ise derginin kendi kategorisindeki göreli konumunu ifade eder.

Örneğin bir derginin Impact Factor değeri 4.5 olabilir.

Ancak 4.5 değerinin Q1 mi yoksa Q3 mü olduğu tamamen o akademik alandaki diğer dergilerin performansına bağlıdır.

Çünkü atıf davranışları disiplinler arasında ciddi farklılıklar gösterir.

Bir alanda 4.5 çok yüksek bir değer olabilirken başka bir alanda orta seviyede kalabilir.

Bu nedenle farklı bilimsel alanlardaki dergilerin Impact Factor değerlerini doğrudan karşılaştırmak doğru değildir.

Q1 Dergide Yayın Yapmak Zor mu?

Genellikle daha rekabetçidir.

Q1 dergiler yoğun sayıda makale başvurusu alabildiği için editoryal süreç daha seçici olabilir.

Bir makalenin güçlü bir Q1 dergide yayınlanabilmesi için genellikle:

• açık bir research gap,
• güçlü araştırma soruları,
• uygun metodoloji,
• güncel literatür,
• anlamlı bulgular,
• güçlü discussion,
• açık akademik katkı,
• yüksek akademik yazım kalitesi,
• güçlü journal fit

beklenir.

İyi İngilizce kullanmak tek başına yeterli değildir.

Editör ve hakemlerin görmek istediği asıl unsur, çalışmanın bilimsel literatüre ne kattığıdır.

Q1 Dergi Her Zaman En İyi Seçenek midir?

Hayır.

Yüksek quartile değerine sahip olmak önemli olabilir ancak doğru dergi seçiminin tek kriteri değildir.

Bir derginin sizin araştırmanıza uygunluğunu değerlendirirken şu soruyu sormalısınız:

“Bu derginin okuyucuları benim çalışmamla gerçekten ilgilenir mi?”

Cevap net değilse Q1 olması makalenizin kabul şansını artırmaz.

Aksine scope uyumsuzluğu nedeniyle makale daha hakem değerlendirmesine ulaşmadan desk reject olabilir.

Dergi Seçerken Nelere Bakılmalı?

1. Scope Uyumu

Derginin aims & scope bölümünü mutlaka okuyun.

Son iki yılda yayımlanan makalelere bakın.

Sizin çalışmanıza benzer araştırmalar bulunuyor mu?

2. Güncel İndeks Durumu

Derginin gerçekten Scopus veya Web of Science içerisinde aktif olarak indekslenip indekslenmediğini kontrol edin.

Sadece derginin kendi sitesinde bulunan logolara güvenmeyin.

3. Quartile Yılı

Bir dergi bir yıl Q1, sonraki yıl Q2 olabilir.

Dolayısıyla mutlaka güncel yıl verisini kontrol edin.

4. Journal Metrics

Şunları birlikte değerlendirebilirsiniz:

• JIF
• CiteScore
• SJR
• JCI
• SNIP

Tek bir metriğe göre karar vermek yerine daha geniş bir değerlendirme yapmak daha doğrudur.

5. Yayın Süresi

Akademik başvuru veya mezuniyet takviminiz varsa derginin:

• first decision,
• peer review,
• revision,
• publication

süreleri önemlidir.

6. APC Ücreti

Bazı dergiler open access yayın için Article Processing Charge (APC) talep eder.

Makale göndermeden önce ücret politikasını kontrol edin.

7. Predatory Journal Riski

Şu tür vaatlere dikkat edin:

• “7 günde kesin kabul”
• “garantili Scopus yayın”
• “hakemsiz hızlı yayın”
• “Q1 kesin yayın garantisi”

Güvenilir akademik yayıncılıkta kabul önceden garanti edilemez.

Bir Derginin Q Değeri Nasıl Kontrol Edilir?

Derginin quartile değerini kontrol ederken şu bilgileri birlikte doğrulayın:

Dergi adı + ISSN + yıl + kategori + veri tabanı

JCR tarafında Journal Citation Reports kullanılabilir.

Scopus tarafında ise Scopus Sources ve CiteScore bilgileri kontrol edilebilir.

SJR bilgileri için SCImago Journal & Country Rank incelenebilir.

Benzer isimli dergiler bulunduğu için yalnızca dergi adına bakmak yerine ISSN üzerinden de kontrol yapmak daha güvenlidir.

Q1, Q2, Q3 veya Q4: Hangisini Seçmeliyim?

Bunun tek bir cevabı yoktur.

İdeal dergi şu faktörlerin kesişiminde bulunur:

Makalenizin kalitesi + konusu + hedef kitlesi + journal fit + yayın amacı + zaman planı

Sağlıklı bir strateji için 4-6 potansiyel dergi belirleyip bunları şu kriterlerle karşılaştırabilirsiniz:

1. Scope uyumu
2. Quartile
3. JIF veya CiteScore
4. SJR
5. İndeks durumu
6. Son yayımlanan makaleler
7. Değerlendirme süresi
8. APC
9. Hedef okuyucu kitlesi
10. Kabul stratejisi

Bu yaklaşım yalnızca “en yüksek Q değerini” aramaktan çok daha sağlıklı bir yayın stratejisi oluşturur.

Eduvita UK ile Makaleniz İçin Doğru Yayın Stratejisini Oluşturun

Akademik yayın başarısı yalnızca Q1 dergi bulmaktan ibaret değildir. Makalenizin bilimsel katkısının netleştirilmesi, doğru journal fit’in belirlenmesi, metodolojinin güçlendirilmesi, tezden makaleye dönüşüm sürecinin planlanması, akademik dilin geliştirilmesi ve dergi gönderim standartlarının eksiksiz uygulanması gerekir.

Eduvita UK ve akademik yayın destek hizmetleri, yüksek lisans ve doktora öğrencilerinin araştırmalarını daha güçlü akademik çıktılara dönüştürmelerine yardımcı olur. Tezinizden makale çıkarmayı planlıyor, Q1-Q4 dergi seçimi konusunda kararsız kalıyor veya makalenizin hedef dergiye uygunluğunu değerlendirmek istiyorsanız Eduvita UK’nin tez danışmanlığı, akademik proofreading ve yayın süreci destek hizmetlerini inceleyebilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Q1 dergi ne demek?

Q1, bir akademik derginin kendi bilimsel kategorisindeki en üst yaklaşık %25’lik grupta bulunduğunu ifade eder.

Q2 dergi iyi midir?

Evet. Q2 dergiler kendi alanlarının üst yarısında yer alan güçlü ve saygın akademik yayın organları olabilir.

Q3 dergide yayın yapmak değerli midir?

Evet. Özellikle spesifik veya gelişmekte olan araştırma alanlarında Q3 dergiler doğru hedef olabilir.

Q4 dergi güvenilir midir?

Q4 olması bir derginin güvenilir olmadığı anlamına gelmez. Güvenilirlik; indeks, hakemlik sistemi, yayıncı ve etik standartlar üzerinden değerlendirilmelidir.

Scopus Q1 ile JCR Q1 aynı mı?

Hayır. Farklı veri tabanları ve metrikler kullanıldığından aynı dergi farklı sistemlerde farklı quartile değerlerine sahip olabilir.

Impact Factor ile quartile aynı şey mi?

Hayır. Impact Factor sayısal bir metriktir. Quartile ise derginin kendi kategorisindeki göreli sıralamasını gösterir.

Derginin Q değeri her yıl değişebilir mi?

Evet. Derginin atıf performansı ve kategori içerisindeki konumu değiştikçe quartile değeri de değişebilir.

Q1 dergide yayın yapmak akademik kariyer için önemli midir?

Birçok kurum yüksek quartile dergilerde yapılan yayınları önemli kabul eder. Ancak akademik değerlendirme kriterleri üniversiteye, ülkeye ve başvuru türüne göre değişebilir.