Makalenizi hangi dergiye göndereceğinize karar verirken karşınıza çıkan ilk sayılardan biri impact factor, yani etki faktörüdür. Birçok araştırmacı için “yüksek impact factor” iyi dergi anlamına gelir. Ancak bu metrik doğru yorumlanmadığında yanıltıcı olabilir.
Bu rehberde nasıl hesaplandığını, 2026 Journal Citation Reports’ta neler olduğunu, alanlar arası karşılaştırmanın neden yanıltıcı olduğunu ve dergi seçerken bu sayıyı nasıl kullanmanız gerektiğini anlatıyoruz.
Impact Factor Nedir?
Journal Impact Factor (JIF), Clarivate tarafından her yıl yayımlanan Journal Citation Reports (JCR) içinde yer alan bir dergi metriğidir. Bir dergide yayımlanan makalelerin belirli bir dönemde ortalama kaç atıf aldığını gösterir.
Yalnızca Web of Science Core Collection’da dizinlenen dergiler için hesaplanır. Bu nedenle bir derginin factor’ü olup olmadığını doğrudan Clarivate’in kaynaklarından kontrol etmek gerekir.
Nasıl Hesaplanır?
İki yıllık bir pencere üzerinden hesaplanır. Örneğin Haziran 2026’da yayımlanan JCR’deki değer şöyle bulunur:
- Pay: 2025 yılında, derginin 2023 ve 2024’te yayımladığı içeriklere yapılan atıf sayısı
- Payda: Derginin 2023 ve 2024’te yayımladığı atıf alabilir yayınların (makale ve derleme) sayısı
Örnek: Bir dergi 2023–2024 döneminde 200 makale yayımladıysa ve bu makaleler 2025’te toplam 640 atıf aldıysa, impact factor 640 ÷ 200 = 3,2 olur.
Clarivate, 2023 sürümünden bu yana impact factor değerlerini tek ondalık basamakla gösteriyor. Ayrıca Web of Science Core Collection’daki tüm dergiler, ESCI ve AHCI’dakiler de dahil olmak üzere, artık impact factor alabiliyor.
2026 Journal Citation Reports’ta Neler Var?
Clarivate, Journal Citation Reports 2026’yı 17 Haziran 2026’da yayımladı. Bu sürümde 254 kategoride 22.643 derginin metrikleri yer alıyor. 47 ülke ve bölgeden 521 dergi ilk kez factor aldı ve bu dergilerin yüzde 58’i ABD ve Batı Avrupa dışından.
Yorumlarken Dikkat Edilecekler
1. Alanlar arası karşılaştırma yapmayın
Atıf alışkanlıkları alandan alana çok farklıdır. Tıp ve moleküler biyolojide impact factor değerleri genellikle yüksekken, matematik, eğitim ve beşerî bilimlerde çok daha düşüktür. Eğitim alanında 3 impact factor’e sahip bir dergi, tıpta 10 impact factor’e sahip bir dergi kadar güçlü olabilir.
2. Çeyrek dilimlere (quartile) bakın
JCR, her kategorideki dergileri dört çeyrek dilime ayırır. Q1, kategorideki en üst yüzde 25’lik dilimi gösterir. Dergi seçerken mutlak değerden çok, derginin kendi kategorisindeki yerine bakmak daha anlamlıdır.
3. Ortalama, tek bir makaleyi temsil etmez
Bir dergideki birkaç çok atıf alan makale, ortalamayı yükseltebilir. Dergideki makalelerin çoğu bu ortalamanın altında atıf alabilir.
4. Kısa vadeli bir göstergedir
İki yıllık pencere, atıfların yavaş biriktiği alanlarda derginin gerçek etkisini yansıtmayabilir. Bu nedenle beş yıllık değerine de bakmakta fayda vardır. Özellikle sosyal ve beşerî bilimlerde beş yıllık değer, derginin etkisini daha dengeli gösterebilir.
Pratik Bir Karşılaştırma
Eğitim bilimleri alanında makale gönderecek bir araştırmacının iki seçeneği olduğunu düşünelim. Birinci dergi genel sosyal bilimler kategorisinde 4,1 Q2’de yer alıyor, ancak eğitim konusunda yılda yalnızca birkaç makale yayımlıyor. İkinci dergi ise eğitim kategorisinde 3,0 impact factor ile Q1’de ve araştırmacının konusundaki çalışmaları düzenli olarak yayımlıyor. Bu durumda ikinci dergi hem kategorisinde daha üst sırada hem de doğru okuyucu kitlesine ulaşmak için daha uygun bir tercihtir.
Diğer Dergi Metrikleri
- Journal Citation Indicator (JCI): Clarivate’in alan farklılıklarını dikkate alarak normalize ettiği metrik. 1 değeri, kategorinin ortalamasını gösterir.
- CiteScore: Elsevier’in Scopus verilerine dayanan ve dört yıllık bir pencere kullanan metriği.
- SJR ve SNIP: Scopus verilerine dayanan ve atıfların kaynağını veya alan farklılıklarını hesaba katan metrikler.
- Google Scholar h5-index: Son beş yılda yayımlanan makalelere dayalı bir göstergedir.
Dergi Seçerken Nasıl Kullanmalısınız?
- Önce kapsamı kontrol edin: Kapsamı makalenize uymayan bir dergi desk reject ile sonuçlanır.
- Kategorideki yerine bakın: Q1 veya Q2 dergiler genellikle alanında saygın kabul edilir.
- Kurumsal ölçütleri öğrenin: Doçentlik veya kurumunuzun yükseltme kriterleri belirli dizinler veya çeyrek dilimler isteyebilir.
- Süreç bilgilerini değerlendirin: Ortalama karar süresi, kabul oranı ve yayın ücreti de en az impact factor kadar önemlidir.
- Sahte metriklere dikkat edin: “Global Impact Factor” gibi Clarivate’e ait olmayan metrikler yağmacı dergilerin işaretidir.
Sık Sorulan Sorular
Derginin impact factor’ünü nereden öğrenebilirim?
En güvenilir kaynak Clarivate’in Journal Citation Reports platformudur. Birçok üniversite bu platforma kurumsal erişim sağlar. Derginin web sitesindeki değeri de JCR üzerinden doğrulayın.
Her yıl değişir mi?
Evet. Değer, her yıl yeni atıf verileriyle yeniden hesaplanır ve Haziran ayında yayımlanan JCR ile güncellenir. Bu nedenle tek bir yılın değerine değil, son birkaç yıldaki eğilime bakmak daha sağlıklıdır.
Impact factor’ü olmayan bir dergi kötü müdür?
Hayır. Yeni dergiler, Türkçe yayın yapan dergiler veya Web of Science dışında dizinlenen saygın dergiler impact factor almayabilir. Derginin dizin bilgilerini ve yayın kalitesini birlikte değerlendirin.
Eduvita UK ile Doğru Dergiyi Seçin
Eduvita UK olarak makaleniz için kapsam, dizin, çeyrek dilim ve süreç bilgilerine göre hedef dergi listesi oluşturuyor, gönderim öncesi hazırlıktan editöre mektuba kadar destek sunuyoruz. Doğru dergiyle ilk denemede yol almak için uzman ekibimizle ücretsiz bir ön görüşme planlayabilirsiniz.
Akademik Sürecinizde Profesyonel Destek Alın
Tez, makale hazırlama, IB/AP süreçleri, hazırlık atlama sınavları veya yurt dışı üniversite başvurularınızda uzman ekibimizden birebir danışmanlık almak için formu doldurun. 15 dakika içinde sizinle iletişime geçelim.