Akademik Yazımda Passive Voice Ne Zaman Kullanılır?

Akademik İngilizce yazan öğrencilerin en sık sorduğu sorulardan biri şudur: Edilgen yapı (passive voice) mı kullanmalıyım, etken yapı (active voice) mı? Bazı öğretmenler akademik metnin mutlaka edilgen olması gerektiğini söyler. Bazı yazım kılavuzları ise etken yapıyı önerir. Gerçek cevap ikisinin arasındadır: Doğru yapı, cümlenin amacına göre seçilir.

Bu rehberde Passive Voice yapının akademik yazımda ne zaman uygun olduğunu, ne zaman metni zayıflattığını ve iki yapıyı dengeli kullanmanın yollarını örneklerle anlatıyoruz.

Active ve Passive Voice Arasındaki Fark

Etken yapıda cümlenin öznesi eylemi yapan kişidir. Passive Voice yapıda ise eylemden etkilenen nesne öne çıkar ve eylemi yapan genellikle geri planda kalır.

• Etken: “The researchers collected the data in March.”
• Edilgen: “The data were collected in March.”

İki cümle de dilbilgisel olarak doğrudur. Fark, okuyucunun dikkatinin nereye yönlendirildiğidir. İlk cümlede araştırmacılar, ikinci cümlede ise veri öne çıkar.

Passive Voice Ne Zaman Kullanılır?

1. Eylemi kimin yaptığı önemsiz olduğunda

Yöntem bölümlerinde okuyucunun bilmesi gereken şey işlemin kendisidir, onu kimin yaptığı değil.

Örnek: “The samples were heated to 80 °C for ten minutes.”

2. Odağı süreç veya nesne üzerinde tutmak istediğinizde

Bir kavramı, materyali ya da süreci anlatırken cümleyi o konu üzerine kurmak akışı kolaylaştırır.

Örnek: “The questionnaire was adapted from Smith (2019) and translated into Turkish.”

3. Genel kabul görmüş bilgileri aktarırken

Bir bilginin kime ait olduğunun önemsiz ya da belirsiz olduğu durumlarda Passive Voice doğal bir seçimdir.

Örnek: “It is widely accepted that early exposure supports language development.”

4. Bilimsel nesnellik izlenimi vermek istediğinizde

Özellikle fen ve mühendislik alanlarında, kişisel olmayan bir anlatım geleneği vardır. Bu alanlarda yöntem ve bulgu bölümlerinde edilgen yapı yaygındır.

Active Voice Ne Zaman Daha İyidir?

1. Kendi katkınızı vurgularken

Bir argüman ortaya koyduğunuzda ya da önemli bir karar verdiğinizde, bunu sahiplenmek metni daha net kılar.

Örnek: “In this study, we argue that motivation mediates the relationship between anxiety and performance.”

2. Cümle uzayıp belirsizleştiğinde

Art arda gelen Passive Voice cümleler metni ağırlaştırır ve kimin ne yaptığını anlamayı zorlaştırır.

• Belirsiz: “It was decided that the interviews would be conducted after the survey was completed.”
• Net: “We conducted the interviews after participants completed the survey.”

3. Başka yazarların görüşlerini aktarırken

Literatür taramasında kimin ne söylediğini açıkça belirtmek gerekir.

Örnek: “Brown (2020) found that peer feedback improved revision quality.”

APA 7 Ne Diyor?

APA 7 yazım kılavuzu, açık ve doğrudan bir anlatım için genellikle etken yapıyı önerir. Kılavuz, araştırmacıların kendilerinden “I” veya “we” diye söz etmelerine de izin verir. Ancak bu, Passive Voice yapının yasak olduğu anlamına gelmez. Eylemi yapanın değil, eylemin kendisinin önemli olduğu durumlarda edilgen yapı yine uygundur.

Türkiye’deki bazı enstitüler ve dergiler ise farklı tercihlere sahip olabilir. Tezinizi ya da makalenizi yazmadan önce enstitünüzün yazım kılavuzunu ve hedef derginin yazar rehberini mutlaka kontrol edin.

Bölümlere Göre Pratik Öneriler

• Giriş: Ağırlıklı olarak etken yapı. Problemi ve amacınızı net bir şekilde ortaya koyun.
• Literatür taraması: Etken yapı. Yazarları ve bulgularını açıkça belirtin.
• Yöntem: Edilgen yapı yaygındır, ancak önemli kararlar için etken yapı kullanabilirsiniz.
• Bulgular: Verinin kendisini öne çıkaran cümleler; her iki yapı da uygundur.
• Tartışma ve sonuç: Ağırlıklı olarak etken yapı. Yorumlarınızı ve katkınızı sahiplenin.

Metninizi Kontrol Etmenin Pratik Bir Yolu

Taslağınızı bitirdikten sonra bir paragraf seçin ve içindeki edilgen cümlelerin altını çizin. Her biri için şu soruyu sorun: “Eylemi kimin yaptığını söylemek, cümleyi daha net yapar mı?” Cevap evetse cümleyi etken yapıya çevirin. Cevap hayırsa edilgen yapıyı koruyun. Bu basit kontrol, metninizdeki dengeyi birkaç dakika içinde görmenizi sağlar.

Türk Öğrencilerin Sık Yaptığı Hatalar

Türkçe akademik yazımda “yapılmıştır”, “incelenmiştir”, “bulunmuştur” gibi edilgen kalıplar çok yaygındır. Bu alışkanlık İngilizceye doğrudan aktarıldığında, neredeyse her cümlesi edilgen olan ağır bir metin ortaya çıkar. Bunun yanında sık görülen diğer hatalar şunlardır:

• Yanlış fiil uyumu: “The data was collected” yerine akademik İngilizcede çoğunlukla “The data were collected” tercih edilir, çünkü “data” çoğul kabul edilir.
• Sarkan yapılar: “Using a questionnaire, the participants were surveyed” cümlesinde anketi kimin kullandığı belirsizdir. Bunun yerine “We surveyed the participants using a questionnaire” yazın.
• Gereksiz “it is” kalıpları: “It is seen that…” veya “It can be said that…” gibi Türkçeden çevrilmiş kalıplar yerine doğrudan iddiaya geçin.

Sık Sorulan Sorular

Tezimde “I” kullanabilir miyim?

Birçok uluslararası kılavuz buna izin verir. Ancak bazı enstitüler kişisel olmayan bir anlatım bekler. Enstitünüzün kurallarını kontrol edin ve tez boyunca tutarlı olun. Tek yazarlı bir tezde “we” yerine “I” kullanmak genellikle daha doğrudur.

Passive Voice akademik dili daha güçlü gösterir mi?

Hayır. Akademik dilin gücü açıklıktan ve kesinlikten gelir. Gereksiz Passive Voice yapılar ise metni daha zor okunur hâle getirir. İyi bir akademik metin, iki yapıyı amaçlarına göre dengeli şekilde kullanır.

Eduvita UK ile Akademik Metninizi Güçlendirin

Eduvita UK olarak tez, makale ve başvuru metinlerinizde anadili İngilizce olan akademik editörlerimizle dil ve üslup düzenlemesi sunuyoruz. Metninizin içeriğini koruyarak cümle yapılarınızı sadeleştiriyor ve akademik tonunuzu uluslararası standartlara taşıyoruz. Uzman editörlerimizle ücretsiz bir ön görüşme planlayabilirsiniz.