APA 7 ve MLA Formatında Kaynak Gösterme ve Akademik Yazım Rehberi

Akademik bir çalışma kaleme alırken araştırma kalitesi kadar sunum ve biçimlendirme standartları da büyük önem taşır. Tez, makale, bildiri veya bitirme ödevi hazırlık sürecinde en çok zihni kurcalayan konuların başında kaynak gösterme (atıf) sistemleri gelir. Doğru ve eksiksiz atıf yapmak, çalışmanın bilimsel güvenirliğini ve akademik niteliğini artırırken, fikri mülkiyet ihlallerinin ve olası intihal (plagiarism) iddialarının önüne geçer.

Sosyal bilimlerden dil bilimlerine, fen bilimlerinden insani bilimlere kadar akademi dünyasında en sık kullanılan APA 7 ve MLA (9th Edition) formatlarını; metin içi atıf inceliklerinden blok alıntılara, kaynakça diziliminden istisnai durumlara kadar tüm detaylarıyla bu rehberde bulabilirsiniz.

Akademik biçimlendirme, kaynakça denetimi, metodoloji kurgusu veya tez yazım süreçlerinde etik ilkelere bağlı profesyonel bir rehberliğe ihtiyaç duyuyorsanız, Eduvita Akademik Danışmanlık uzman kadrosuyla iletişim kurabilirsiniz.

1. APA 7 Formatı: Kurallar, Kullanım ve Örnekler

Amerikan Psikoloji Derneği (American Psychological Association) tarafından geliştirilen APA formatı; psikoloji, eğitim bilimleri, sosyoloji, işletme, ekonomi, hemşirelik ve sağlık bilimleri gibi alanlarda uluslararası standart kabul edilir. Günümüzde geçerli olan en güncel sürüm APA 7 (7th Edition), metin içi atıflarda “Yazar-Yıl” (Author-Date) sistemini benimser.

A. APA 7 Genel Sayfa Biçimlendirmesi (Page Setup)

• Kenar Boşlukları: Sayfanın tüm yönlerinden (üst, alt, sol, sağ) 2.54 cm (1 inç) boşluk bırakılmalıdır.
• Yazı Tipi ve Boyutu: Kolay okunabilir standart fontlar tercih edilir: 12 pt Times New Roman, 11 pt Calibri, 11 pt Arial veya 10 pt Lucida Sans Unicode.
• Satır Aralığı ve Paragraf: Tüm metin boyunca (kaynakça dahil) 2.0 (çift) satır aralığı uygulanır. Paragraf başlarında tab tuşu ile 1.27 cm (0.5 inç) içten başlama (indentation) yapılır.
• Sayfa Numaraları: Sağ üst köşeye hizalanır.

B. APA 7 Metin İçi Atıf Kuralları (In-Text Citation)

Metin içinde atıf yapılırken yazarın soyadı ve kaynağın yayın yılı belirtilir. Cümle kurgusuna göre atıf iki farklı şekilde yapılır:

1. Parantez İçi Atıf (Parenthetical): Fikir belirtildikten sonra parantez içinde yer alır → (Yılmaz, 2022).
2. Anlatısal Atıf (Narrative): Yazar ismi cümlenin doğal bir parçası olarak kullanılır → Yılmaz (2022) tarafından yapılan çalışmada…

Yazar sayılarına göre uygulanan kurallar şunlardır:

• Tek Yazarlı Kaynak: (Kaya, 2021) veya Kaya (2021)
• İki Yazarlı Kaynak: Parantez içinde ise yazarlar arasına “ve” (veya İngilizce metinlerde “&”) konur: (Demir ve Çelik, 2020) veya Demir ve Çelik (2020)
• Üç ve Daha Fazla Yazarlı Kaynak: APA 7 ile gelen en büyük kolaylıklardan biri şudur: Kaynak kaç yazarlı olursa olsun (3, 5, 20 yazar fark etmeksizin), ilk atıftan itibaren sadece ilk yazarın soyadı yazılır ve yanına “ve diğerleri” (İngilizce metinlerde “et al.”) ifadesi eklenir: (Aydın ve diğerleri, 2023) veya Aydın ve diğerleri (2023)

Doğrudan alıntı ve blok alıntı kuralları ise şu şekildedir:

• 40 Kelimeden Kısa Alıntılar: Metin içerisinde tırnak işareti "..." içinde verilir. Cümle sonuna sayfa numarası eklenir: Yılmaz (2021), “Eğitimde dijitalleşme sürecinin başarısı, öğretmenlerin teknolojik pedagojik içerik bilgisiyle doğrudan orantılıdır” (s. 45) şeklinde durumu özetlemektedir.
• 40 Kelime ve Üzeri Alıntılar (Blok Alıntı): Tırnak işareti kullanılmaz. Metnin solundan 1.27 cm (0.5 inç) girinti yapılarak ayrı bir blok halinde yazılır. Satır aralığı yine çift (2.0) tutulur. Noktalama işaretinden sonra parantez içinde kaynak ve sayfa bilgisi verilir:

Öğrenme analitikleri, öğrencilerin akademik performanslarını anlık olarak takip etmeye imkan tanır. Bu durum, erken müdahale mekanizmalarını devreye sokarak başarısızlık riski taşıyan öğrencilerin sistem dışına itilmesini engeller. Eğitim kurumları bu verileri doğru işleyebildiği ölçüde kitlesel öğretimden kişiselleştirilmiş öğrenme modellerine geçiş sağlayabilir. (Çelik ve diğerleri, 2022, ss. 112-113)

C. APA 7 Kaynakça (References) Oluşturma Örnekleri

Kaynakça listeniz belgenizin en sonunda, ayrı bir sayfada yer almalı; ortalanmış Kaynakça (veya İngilizce References) başlığıyla başlamalıdır. Tüm girdiler Asılı Girinti (Hanging Indent – 1.27 cm) formatında düzenlenmeli ve ilk yazarın soyadına göre alfabetik dizilmelidir.

• Tek Yazarlı Kitap:Yılmaz, M. (2021). Akademik yazım ilkeleri ve araştırma metodolojisi. Nobel Akademik Yayıncılık.
• Çeviri Kitap:Creswell, J. W. (2018). Nitel araştırma yöntemleri: Beş yaklaşıma göre araştırma tasarımı ve uygulaması (M. Bütün ve S. Demir, Çev.). Siyasal Kitabevi.
• Süreli Yayın / Dergi Makalesi (DOI Numaralı):Kaya, E., ve Demir, A. (2023). Eğitimde dijitalleşmenin öğrenci başarısına etkisi: Karma bir araştırma. Eğitim Bilimleri Dergisi, 15(2), 112-128. 
• İnternet Sayfası / Web Kaynağı (Yazarı Belli):Aydın, C. (2022, 14 Mayıs). Yapay zeka çağında dil öğretimi. Eduvita Insights. 
• Kurumsal Yazarlı Web Kaynağı:TÜBİTAK. (2023, 10 Ocak). ARDEB 1001 proje başvuru ve değerlendirme kılavuzu. 

2. MLA Formatı: Kurallar, Kullanım ve Örnekler

Modern Dil Derneği (Modern Language Association) tarafından geliştirilen MLA formatı; edebiyat, dil bilim, felsefe, tiyatro, sanat tarihi, medya ve kültürel incelemeler gibi insani bilimler (humanities) alanında tercih edilir. Güncel MLA 9th Edition, metin içi atıflarda metnin akışını bozmamak adına “Yazar-Sayfa Numarası” (Author-Page) yöntemini esas alır.

A. MLA Metin İçi Atıf Kuralları (In-Text Citation)

MLA formatında yayın yılı metin içi atıfta yer almaz. Yazarın soyadı ve sayfa numarası arasına virgül koymaksızın yazılır.

• Tek Yazarlı Kaynak: (Tanpınar 84) veya Tanpınar’a göre bu edebi dönüşüm krizin habercisidir (84).
• İki Yazarlı Kaynak: (Oktay ve Karaca 112)
• Üç veya Daha Fazla Yazarlı Kaynak: İlki yazılır, gerisi için “ve diğerleri” (veya “et al.”) ifadesi eklenir: (Aksoy ve diğerleri 45)
• Yazarı Olmayan / Anonim Eserler: Eser adının kısa bir versiyonu tırnak içinde veya italik olarak yazılır: (“Türk Şiirinde Sembolizm” 12)

Şiir veya düz yazıda 4 satırdan uzun alıntılar blok haline getirilir. Sol kenardan 1.27 cm (0.5 inç) girinti yapılır, tırnak işareti kullanılmaz ve parantez içi atıf noktalama işaretinden sonra yerleştirilir:

Ahmet Hamdi Tanpınar, Doğu ile Batı arasında sıkışmış Türk aydınının iç dünyasını anlatırken mekânı sadece bir fon olarak kullanmaz. İstanbul, romanlarında karakterlerin ruh halini aksettiren canlı bir organizmaya dönüşür. Bu durum, medeniyet krizinin estetik bir dışa vurumudur. (Gürbilek 56)

B. MLA Kaynakça (Works Cited) Oluşturma Örnekleri

MLA formatında kaynakça listesinin başlığı Works Cited (Türkçe metinlerde Alıntılanan Eserler veya Kaynakça) olarak belirlenir. MLA 9, “Kapsayıcılar” (Containers) mantığını kullanır.

• Kitap:Tanpınar, Ahmet Hamdi. Huzur. Dergâh Yayınları, 2019.
• Dergi Makalesi:Oktay, Mehmet, ve Can Karaca. “Türk Edebiyatında Modernleşme Sancıları.” Edebiyat Eleştirileri Dergisi, c. 8, sa. 3, 2021, ss. 45-62.
• Web Sitesindeki Bir Makale/Yazı:Yılmaz, Sevgi. “Postmodern Edebiyatta Anlatıcı Kuramı.” Edebiyat Hafızası, 12 Kasım 2022, www.edebiyathafizasi.com/postmodern-anlatici. Erişim tarihi 15 Şubat 2024.

3. Karşılaştırmalı Format Analisi: APA 7 vs. MLA

İki sistem arasındaki temel farklar şu şekildedir:

• Baskın Disiplinler: APA 7 Sosyal Bilimler, Psikoloji, Eğitim ve Sağlık alanlarında kullanılırken; MLA Edebiyat, Dil Bilim, Felsefe ve Sanat alanlarında tercih edilir.
• Metin İçi Atıf Odağı: APA 7 Yazar ve Yayın Yılı vurgusu yapar (Kaya, 2023); MLA ise Yazar ve Sayfa Numarası odaklıdır (Kaya 45).
• Kaynakça Başlığı: APA 7’de Kaynakça veya References başlığı kullanılır; MLA’da ise Alıntılanan Eserler veya Works Cited başlığı atılır.
• Yazar Adı Biçimi: APA 7 yazar adının sadece ilk harfini alır (Yılmaz, M.); MLA yazarın tam adını açık olarak yazar (Yılmaz, Mehmet).
• Başlık Biçimlendirmesi: APA 7 cümle düzenini (Sentence case) esas alır (Akademik yazım rehberi); MLA başlık düzenini (Title Case) uygular (Akademik Yazım Rehberi).
• Eser Yayın Yılı Yeri: APA 7’de yayın yılı kaynakçada yazar adından hemen sonra parantez içinde verilir (2021); MLA’da yayın yılı künyenin sonlarına doğru yayınevi veya dergi bilgisinden sonra yer alır.
• 3 ve Üzeri Yazar Kuralı: Her iki formatta da ilk atıftan itibaren ilk yazar yazılıp yanına “ve diğerleri” ifadesi eklenir.

4. İstisnai Durumlar ve Karmaşık Atıf Çözümleri

Akademik araştırmalarda her zaman tek yazarlı basit kitaplarla karşılaşılmaz. En sık karşılaşılan karmaşık durumlar ve çözümleri şunlardır:

A. Aynı Parantez İçinde Birden Fazla Kaynak Gösterme

• APA 7: Kaynaklar alfabetik sıraya göre dizilir ve aralarına noktalı virgül (;) konur: (Aydın, 2019; Demir ve Kaya, 2021; Yılmaz, 2018)
• MLA: Yine noktalı virgül ile ayrılır: (Aydın 12; Demir ve Kaya 88; Yılmaz 104)

B. İkinci Elden Kaynak Aktarma (Aktaran Atıfı)

Bir kaynağa doğrudan ulaşamadığınızda ve başka bir yazarın eserinden alıntılandığını gördüğünüzde izlemeniz gereken yol:

• APA 7: Yalnızca incelediğiniz (elinizdeki) kaynağı kaynakçaya eklersiniz. Metin içinde: Sutcliffe (1999’dan aktaran Yılmaz, 2022) dil ediniminde girdi hipotezinin önemini…
• MLA: (Sutcliffe’ten aktaran Yılmaz 45)

C. Sayfa Numarası Olmayan İnternet Kaynakları

Sayfa numarası bulunmayan dijital metinlerde doğrudan alıntı yapıyorsanız:

• APA 7: Paragraf numarası (para. 4) veya bölüm başlığı kullanılır: (TÜBİTAK, 2022, Metodoloji bölümü, para. 3)
• MLA: Eğer bölüm veya paragraf numaralandırması açıkça belirtilmemişse sadece yazar ya da kurum adı yazılır.

5. Referans Yönetim Yazılımları ile Otomasyon: Zotero ve Mendeley

Atıf biçimlendirmelerini elle yapmak zaman kaybına, noktalama hatalarına ve kaynakça uyumsuzluklarına sebep olur. Zotero veya Mendeley gibi ücretsiz referans yönetim araçlarını bilgisayarınıza kurarak bu süreci otomatize edebilirsiniz.

Otomasyon yazılımlarının sağladığı temel avantajlar:

1. Tek Tıkla Stil Değişimi: Çalışmanızı hazırlarken enstitünüz fikrini değiştirip APA yerine MLA talep ederse, tek bir tıkla tüm metin içi atıfları ve kaynakçayı saniyeler içinde dönüştürebilirsiniz.
2. PDF Arşivleme ve Not Alma: Makalelerinizi uygulama içine sürükleyip üzerini çizebilir, direkt metin içi arama yapabilirsiniz.
3. Otomatik Kaynakça: Metne eklediğiniz her yeni atıf, belgenin sonundaki kaynakça listesine anında ve kusursuz biçimsel düzenle eklenir.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Hangisini tercih etmeliyim: APA 7 mi, MLA mı?

Hangi formatı kullanacağınız öncelikle okuduğunuz kurumun, enstitünün tez yazım kılavuzuna veya makale göndereceğiniz derginin yayın politikasına bağlıdır. Genel kural olarak Sosyal Bilimler, Eğitim ve Psikoloji APA; Edebiyat, Dil Bilim ve Kültürel Çalışmalar MLA kullanır.

APA 7’de kaynakçada internet sitelerinin erişim tarihi yazılmalı mıdır?

Hayır. APA 7 ile birlikte, sürekli güncellenen ve değişen dinamik web sayfaları (örneğin Vikipedi veya canlı haritalar) hariç, standart web sayfaları ve makaleler için “Erişim Tarihi” yazma zorunluluğu kaldırılmıştır. Sadece doğrudan URL eklenmesi yeterlidir.

Kaynak göstermemek hangi sonuçları doğurur?

Başkasına ait bir fikri, veriyi veya ifadeyi kaynağını belirtmeden kullanmak akademik intihal (plagiarism) olarak kabul edilir. Bu durum etik kurul incelemelerine, çalışmanın reddedilmesine ve disiplin soruşturmalarına yol açabilir.

Dipnot (Footnote) kullanımı APA ve MLA’da nasıl yapılır?

Hem APA hem de MLA metin içi atıf sistemini benimsediği için sadece kaynak göstermek amacıyla dipnot kullanılmasını önermez. Dipnotlar yalnızca metnin akışını bozacak ek açıklamalar veya telif hakkı izinleri için kullanılmalıdır.

Daha fazlası için; Eduvita Akademik Danışmanlık